Stanisław Guzek, znany jako Stan Borys, urodził się 3 września 1941 roku w Załężu, które dziś jest częścią Rzeszowa. W 2026 roku artysta obchodzi 85. urodziny, a jednocześnie 65-lecie pracy artystycznej. Wokalista, kompozytor, poeta i aktor należy do najbardziej charakterystycznych postaci polskiej muzyki drugiej połowy XX wieku.
Jego historia dobrze pokazuje, jak mocno przenikały się w Polsce rock, poezja i piosenka estradowa. W serwisie auraposter.pl regularnie pojawiają się historie ludzi związanych z polską kulturą, między innymi kompozytora Wojciecha Zielińskiego. W przypadku Borysa punktem centralnym pozostaje jedna piosenka, ale jego dorobek jest znacznie szerszy.
„Jaskółka uwięziona” powstała ponad pół wieku temu, a dla wielu słuchaczy nadal jest pierwszym skojarzeniem z nazwiskiem Stana Borysa.
Kim jest Stan Borys?
Pytanie Stan Borys wiek ma dziś prostą odpowiedź: 3 września 2026 roku artysta kończy 85 lat. Zanim został wokalistą znanym w całym kraju, interesował się teatrem, poezją i grą na instrumentach. Jeszcze jako nastolatek pracował przy przedstawieniach w Rzeszowie, zajmował się między innymi rekwizytami i statystowaniem, a później występował jako aktor.
W 1965 roku związał się z zespołem Blackout, tworzonym między innymi z Tadeuszem Nalepą i Bogdanem Loeblem. Z tego okresu pochodzi „Anna”, jeden z utworów otwierających jego drogę do popularności. Po odejściu z Blackoutu śpiewał z Bizonami, a nazwisko sceniczne Stan Borys stało się jego stałym pseudonimem.
Od Blackoutu i Bizonów do kariery solowej
Kariera Borysa rozwijała się etapami. Najpierw była scena teatralna, następnie Blackout i Bizony, a pod koniec lat 60. artysta skoncentrował się na działalności solowej.
Najważniejsze etapy jego wczesnej kariery można uporządkować następująco:
- W latach 50. rozpoczął przygodę z teatrem w Rzeszowie.
- W 1965 roku wszedł do składu Blackoutu.
- Po odejściu z grupy rozpoczął współpracę z Bizonami.
- Pod koniec lat 60. zaczął budować własny repertuar.
- W pierwszej połowie lat 70. odnosił sukcesy na polskich i zagranicznych festiwalach.
Borys nie ograniczał się do prostych piosenek rozrywkowych. W jego repertuarze spotykały się rockowe brzmienie, mocna interpretacja wokalna oraz teksty odwołujące się do poezji. Ten sposób śpiewania sprawiał, że nawet utwory o klasycznej konstrukcji otrzymywały bardziej dramatyczny charakter.
„Jaskółka uwięziona” jest jednym z najważniejszych dzieł w dorobku wokalisty – tak utwór opisuje Polskie Radio.
„Jaskółka uwięziona” stała się jego muzycznym symbolem
Najważniejszym punktem w zestawieniu Stan Borys piosenki pozostaje Jaskółka uwięziona. Utwór z muzyką Janusza Kępskiego i tekstem Kazimierza Szemiotha artysta wykonywał podczas XI Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu w 1973 roku. Za interpretację otrzymał nagrodę dziennikarzy, a w tym samym roku piosenka przyniosła mu również Bursztynowego Słowika w Sopocie.
Informacje o opolskich sukcesach wokalisty przypomina także oficjalny serwis miasta Opole. Piosenka utrzymała się w zbiorowej pamięci znacznie dłużej niż typowy festiwalowy przebój. W 10. Polskim Topie Wszech Czasów Programu Trzeciego zajęła 33. miejsce.
Charakterystyczna interpretacja Borysa sprawia, że utwór przypomina bardziej dramatyczną opowieść niż standardową piosenkę estradową.
Sam artysta po latach łączył historię „Jaskółki uwięzionej” z szerszym tematem wolności. Przy okazji filmu dokumentalnego „Wolność jak płomień” mówił w Polskim Radiu:
„Od tego przeszliśmy do rozmowy o wolności”.
Najpopularniejsze piosenki Stana Borysa
Lista Stan Borys hity nie kończy się na jednym utworze. W archiwach Cyfrowej Biblioteki Polskiej Piosenki można znaleźć nagrania obejmujące różne etapy jego działalności, od współpracy z zespołami po solowe albumy.
Do najbardziej znanych tytułów należą:
- „Jaskółka uwięziona”,
- „Anna”,
- „Spacer dziką plażą”,
- „To ziemia”,
- „Studnia bez wody”,
- „Szukam przyjaciela”,
- „Wierzę drzewom”,
- „Nie pójdę za tobą”.
| Piosenka | Okres / rok | Co ją wyróżnia |
|---|---|---|
| „Anna” | lata 60. | Jeden z ważnych utworów okresu Blackoutu |
| „To ziemia” | początek lat 70. | Festiwalowa interpretacja związana z Opolem |
| „Jaskółka uwięziona” | 1973 | Najbardziej rozpoznawalny przebój artysty |
| „Spacer dziką plażą” | lata 70. | Utwór obecny na późniejszych kompilacjach |
| „Szukam przyjaciela” | lata 70. | Jeden z tytułów regularnie kojarzonych z solową karierą |
Pełna lista utworów jest znacznie dłuższa. Na wydawnictwie „Jaskółka uwięziona” znajdują się między innymi „Spytaj moich oczu”, „Moje srebro to głos gitary”, „Siła kwiatów” i „Nasze wędrowanie”.
Sukcesy festiwalowe i wyjazd z Polski
Lata 70. były dla Borysa okresem intensywnej działalności koncertowej. Występował nie tylko w Opolu i Sopocie, lecz także na imprezach muzycznych za granicą. W 1972 roku odniósł sukces na Olimpiadzie Piosenki w Atenach, a kolejne występy umacniały jego pozycję jako wykonawcy o bardzo rozpoznawalnym stylu.
W 1975 roku opuścił Polskę. Mieszkał między innymi w Chicago, Toronto i Las Vegas, kontynuując działalność muzyczną oraz pracę na rzecz promocji polskiej kultury. Po 1989 roku coraz częściej wracał z koncertami do kraju.
Emigracja nie zamknęła jego polskiej kariery: największe przeboje regularnie wracały później na festiwalowe sceny.
W 1991 roku wystąpił ponownie na festiwalu w Opolu, a w następnych dekadach pojawiał się tam także przy okazji jubileuszy. W 2021 roku otrzymał jubileuszową nagrodę i odsłonił tablicę w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki na opolskim rynku.
Stan Borys to nie tylko piosenkarz
Stan Borys biografia obejmuje więcej niż nagrania i koncerty. Artysta zajmował się poezją, występował w teatrze, tworzył własne teksty i uczestniczył w przedsięwzięciach łączących muzykę ze słowem. Był również związany z warszawskim Teatrem Syrena.
Ważnym elementem jego twórczości pozostała literatura. Borys interesował się poezją jeszcze przed rozpoczęciem zawodowej kariery muzycznej, a jego pierwsze wiersze opublikowano w 1965 roku w „Nowinach Rzeszowskich”. Ten literacki sposób myślenia słychać później w sposobie interpretowania piosenek.
W 2023 roku znalazł się wśród nominowanych do Nagród Mediów Publicznych w kategorii „Idea”. Polskie Radio przedstawiało go wówczas jako muzyka, kompozytora, aktora i poetę oraz jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich piosenkarzy.
„Jaskółka uwięziona” pozostała punktem odniesienia dla całego dorobku Borysa, ale jego artystyczna tożsamość od początku obejmowała także teatr i poezję.
85. urodziny i 65 lat działalności artystycznej
3 września 2026 roku Stan Borys świętuje 85. urodziny oraz 65-lecie pracy artystycznej. Jubileusz zwraca uwagę na rzadką ciągłość kariery: pierwsze doświadczenia sceniczne artysty sięgają końca lat 50., a największe przeboje powstałe później pozostają obecne w polskiej kulturze.
Do jego najważniejszych osiągnięć należą sukcesy w Opolu i Sopocie, działalność w Blackout i Bizonach, wieloletnia kariera solowa oraz koncerty poza Polską. „Jaskółka uwięziona” stała się utworem reprezentującym nie tylko konkretnego wokalistę, lecz również charakterystyczny nurt polskiej piosenki lat 70.
Wśród innych materiałów o muzyce na Auraposter można przeczytać również o najczęściej słuchanych artystach w Polsce oraz o festiwalu Warszawska Jesień 2026.
Najczęstsze pytania o Stana Borysa
Ile lat ma Stan Borys?
Stan Borys urodził się 3 września 1941 roku. 3 września 2026 roku obchodzi 85. urodziny.
Jak naprawdę nazywa się Stan Borys?
Prawdziwe imię i nazwisko artysty to Stanisław Guzek. Pseudonim Stan Borys pojawił się w okresie jego współpracy z zespołem Bizony.
Jaki jest największy przebój Stana Borysa?
Najbardziej rozpoznawalną piosenką artysty jest „Jaskółka uwięziona” z 1973 roku. Utwór został nagrodzony między innymi na festiwalach w Opolu i Sopocie.
W jakich zespołach śpiewał Stan Borys?
Wokalista był związany między innymi z grupami Blackout i Bizony. Później rozwinął długoletnią karierę solową.
Jakie są popularne piosenki Stana Borysa?
Obok „Jaskółki uwięzionej” do najbardziej rozpoznawalnych tytułów należą „Anna”, „To ziemia”, „Spacer dziką plażą”, „Studnia bez wody”, „Szukam przyjaciela” i „Wierzę drzewom”.
Warto także przeczytać: Wojciech Zieliński nie żyje. Kim był kompozytor i jakie utwory stworzył?
