Od 24 października 2026 r. wnioski o zasiłki z ZUS są krótsze: zamiast trzech druków o zasiłek macierzyński składasz jeden ZAM, a o zasiłek opiekuńczy – jeden Z-15 zamiast Z-15a i Z-15b. Przedsiębiorcy nie muszą już dostarczać zaświadczenia Z-3b. W eZUS nowe formularze mają pojawić się w połowie listopada.
Zmiany wynikają z nowego rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r. (Dz. U. poz. 1316), które zastąpiło przepisy z 8 grudnia 2015 r. Szczegóły ZUS opisał w komunikacie „Kolejne uproszczenia w zasiłkach” (zus.pl).
W skrócie
- Zasiłek macierzyński: jeden wniosek ZAM dla urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego.
- Zasiłek opiekuńczy: jeden druk Z-15 i oświadczenie zamiast pytań o pracę drugiego rodzica.
- Do połowy listopada ZUS przyjmuje zarówno stare formularze z eZUS, jak i nowe ze strony zus.pl.
Jakie druki ZUS zniknęły, a jakie je zastąpiły?
| Było | Jest od 24.10.2026 | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| Z-15a, Z-15b | Z-15 – wniosek o zasiłek opiekuńczy | rodzice i opiekunowie |
| ZAM, ZUR, ZAO | ZAM – wniosek o zasiłek macierzyński | mamy, ojcowie, rodzice zastępczy |
| Z-3b (zaświadczenie płatnika) | druk wycofany | przedsiębiorcy, osoby współpracujące, duchowni, marynarze |
| ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3, Z-3a | nowe wersje tych samych druków | m.in. pracodawcy i ubezpieczeni |
Zasiłek macierzyński: jeden wniosek, często bez aktu urodzenia
Nowy ZAM obejmuje zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego. Wypełniasz tylko tę część, która dotyczy Twojego urlopu.
Ważna ulga: jeśli zasiłek wypłaca Ci bezpośrednio ZUS, nie dołączasz skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka. ZUS pobierze go sam na podstawie danych dziecka (imię, nazwisko, PESEL, data i miejsce urodzenia) oraz Twoich (imię, nazwisko, PESEL, a gdy go nie masz – seria i numer dowodu lub paszportu). Jeśli zasiłek wypłaca pracodawca (płatnik składek), odpis nadal trzeba dołączyć. Rodzina zastępcza może dołączyć postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka wydane w trybie zabezpieczenia.
Zasiłek opiekuńczy: oświadczenie zamiast pytań o drugiego rodzica
W nowym Z-15 nie odpowiadasz już, czy drugi rodzic pracuje i czy ma pracę zmianową. Zamiast tego składasz oświadczenie, że w okresie, za który chcesz zasiłek, nie ma innego domownika, który mógłby zapewnić opiekę. Jeśli opiekujesz się dzieckiem dłużej, sprawdź też, kiedy przysługuje dodatkowe 60 dni zasiłku opiekuńczego.
Prowadzisz firmę? Bez zaświadczenia Z-3b
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą i osoby z nimi współpracujące, duchowni opłacający składki sami za siebie oraz marynarze nie muszą już przynosić zaświadczenia płatnika Z-3b. ZUS rozpatrzy prawo do zasiłku na podstawie wniosku i pozostałych dokumentów. Pamiętaj, że prawo do zasiłku chorobowego przedsiębiorcy zależy od opłacania dobrowolnej składki chorobowej – o stawkach na kolejny rok piszemy w tekście o składkach ZUS 2027.
Zmiana dotyczy też żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej: po chorobowy za okres po zwolnieniu składają oświadczenie Z-10 i dokument potwierdzający zwolnienie.
Który formularz wybrać w listopadzie?
Nowe i zaktualizowane druki są na stronie zus.pl od 24 października, a w eZUS mają być dostępne w połowie listopada 2026 r. Do tego czasu ZUS rozpatruje wnioski złożone zarówno na dotychczasowych formularzach z eZUS, jak i na nowych ze strony zus.pl. Nie musisz więc ponownie składać wniosku, który wysłałeś na starym druku.
Co zrobić teraz
- Jeśli dopiero składasz wniosek o zasiłek macierzyński lub opiekuńczy, pobierz aktualny druk ZAM albo Z-15 ze strony zus.pl lub poczekaj na nową wersję w eZUS.
- Ustal, kto wypłaca Ci zasiłek – ZUS czy pracodawca. Od tego zależy, czy potrzebujesz odpisu aktu urodzenia.
- Przy zasiłku opiekuńczym upewnij się, że możesz zgodnie z prawdą złożyć oświadczenie o braku innego domownika do opieki.
- W razie wątpliwości zadzwoń do Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS lub zapytaj w najbliższej placówce – urzędnik sprawdzi Twoją sytuację.
Fot.: budynek ZUS w Gdańsku na Wyspie Spichrzów. Radosław Drożdż, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
