Zmiany w szkołach od 1 września 2026 obejmą między innymi nowe zasady dotyczące prac domowych w klasach IV–VIII, ocen zachowania oraz części regulacji obowiązujących uczniów techników i szkół branżowych. Rozporządzenie podpisała 20 sierpnia 2026 roku minister edukacji Barbara Nowacka, a akt został ogłoszony 24 sierpnia w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1122. (Gov.pl)
Dla uczniów i rodziców najważniejsza informacja brzmi: pisemne zadania wykonywane poza szkołą pozostaną w klasach IV–VIII nieobowiązkowe, ale przepisy dokładniej określają ich cel oraz sposób sprawdzania. Aktualności dotyczące edukacji, kalendarza i codziennych spraw rodzinnych publikuje również auraposter.pl.
Prace domowe od września 2026. Co dokładnie się zmienia?
Nowe przepisy nie przywracają tradycyjnego systemu obowiązkowych, ocenianych pisemnych prac domowych. W klasach IV–VIII szkoły podstawowej nauczyciel nadal będzie mógł zadać pracę pisemną lub praktyczno-techniczną do wykonania poza lekcjami, jednak uczeń nie będzie miał obowiązku jej wykonania.
Rozporządzenie doprecyzowuje jednocześnie, czemu taka praca ma służyć. Jej zadaniem jest utrwalanie, rozwijanie albo praktyczne stosowanie materiału wcześniej realizowanego podczas zajęć.
Jeżeli uczeń wykona zadanie, nauczyciel ma je sprawdzić i przekazać informację zwrotną. Nie chodzi więc o pozostawienie wykonanej pracy bez reakcji tylko dlatego, że nie została oceniona stopniem.
Nieobowiązkowa praca domowa nadal ma być elementem procesu uczenia się, a nie zadaniem pozbawionym informacji zwrotnej.
W klasach I–III pozostają ograniczenia dotyczące zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych. Wyjątkiem są między innymi ćwiczenia usprawniające motorykę małą. Zasady ograniczające takie zadania zostały pierwotnie wprowadzone w 2024 roku.
Czy za brak pracy domowej uczeń dostanie gorszą ocenę?
Nie. Prace domowe 2026 w klasach IV–VIII, jeśli należą do objętej przepisami kategorii prac pisemnych lub praktyczno-technicznych wykonywanych w czasie wolnym, pozostają dobrowolne. Sam brak wykonania takiego zadania nie może więc stać się podstawą obniżenia bieżącej oceny.
Pojawia się jednak istotne rozwiązanie dotyczące oceny rocznej. Szkoła może określić w statucie zasady, które pozwolą uwzględnić systematyczne wykonywanie dobrowolnych prac domowych przy ubieganiu się o wyższą roczną ocenę klasyfikacyjną. Nie będzie to działało automatycznie w każdej placówce.
Rodzice powinni więc sprawdzić statut swojej szkoły. To właśnie tam muszą znaleźć się szczegółowe warunki korzystania z tego rozwiązania.
![uczeń szkoły podstawowej wykonujący zadanie przy biurku, zeszyt i podręczniki]](https://auraposter.pl/wp-content/uploads/2026/08/mth9lfqo_0002_gun2bh1j-1024x683.webp)
Zmiany dobrze rozpatrywać razem z pozostałymi zasadami rozpoczynającego się roku. Pełne zestawienie terminów i reform znajduje się w materiale rok szkolny 2026/2027 – daty i nowe zasady.
Co nauczyciel musi zrobić z dobrowolną pracą?
Wcześniejsze przepisy również zakładały przekazywanie uczniowi informacji zwrotnej, ale nowelizacja porządkuje i doprecyzowuje znaczenie pracy domowej. Jeżeli uczeń zdecyduje się ją wykonać, nauczyciel powinien ją sprawdzić i wskazać, co zostało zrobione poprawnie oraz co wymaga dalszej pracy.
Zmienia to praktyczny sens zadania. Wykonanie dodatkowych ćwiczeń może być sposobem sprawdzenia, czy materiał z lekcji został rzeczywiście zrozumiany, bez mechanizmu kary za brak zadania.
„Efekt edukacyjny prac domowych w przypadku szkoły podstawowej jest bardzo mały” – mówił Tomasz Gajderowicz, wówczas zastępca dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych, podczas prezentowania zmian dotyczących prac domowych w 2024 roku.
Nie oznacza to, że uczeń nie musi uczyć się poza szkołą. Ministerstwo już wcześniej wyjaśniało, że ograniczenia dotyczą konkretnych kategorii prac domowych, a nie takich czynności jak przeczytanie lektury, nauka słówek, pojęć czy przygotowanie się do lekcji.
Nowa ocena zachowania. Więcej konkretnych kryteriów
Kolejną zmianą jest ocena zachowania ucznia. Przepisy dokładniej określają obszary, które powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny.
Wśród kryteriów pojawiają się między innymi:
- wywiązywanie się z obowiązków ucznia;
- okazywanie szacunku nauczycielom, pracownikom szkoły i innym uczniom;
- kultura języka;
- przestrzeganie zasad społecznych;
- troska o bezpieczeństwo i zdrowie;
- współpraca oraz budowanie dobrych relacji;
- zaangażowanie w życie klasy, szkoły i społeczności lokalnej;
- odpowiedzialność za własny rozwój;
- realizowanie wyznaczonych celów.
Regulacje uwzględniają także zachowanie związane z przestrzeganiem zasad społecznych poza szkołą.
Ocena zachowania ma opisywać szerszy sposób funkcjonowania ucznia w społeczności, a nie ograniczać się do liczby uwag zapisanych w dzienniku.
Dla szkół oznacza to potrzebę przełożenia ogólnych kryteriów na czytelne zasady wewnętrzne. Dla rodziców ważniejsze staje się więc nie tylko samo oznaczenie „bardzo dobre” czy „dobre”, lecz również to, według jakich kryteriów zostało ono ustalone.
Najważniejsze zmiany w jednej tabeli
| Obszar | Zasada od roku szkolnego 2026/2027 | Co oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Pisemne prace domowe w klasach IV–VIII | pozostają nieobowiązkowe | brak wykonania nie może sam w sobie obniżyć oceny |
| Sprawdzanie pracy domowej | nauczyciel sprawdza wykonaną pracę | uczeń otrzymuje informację zwrotną |
| Cel pracy domowej | utrwalanie, rozwijanie lub praktyczne stosowanie treści | zadanie powinno wiązać się z materiałem realizowanym na lekcji |
| Ocena roczna | możliwe uwzględnienie systematycznej pracy na zasadach statutowych | szczegóły zależą od statutu szkoły |
| Zachowanie | rozszerzony i uporządkowany katalog kryteriów | większy nacisk na obowiązki, relacje, bezpieczeństwo i rozwój |
| Nauka jazdy w wybranych szkołach zawodowych | możliwe zwolnienie z zajęć szkolnych po przedstawieniu zaświadczenia | nie trzeba powtarzać odpowiedniego szkolenia |
| Egzaminy klasyfikacyjne i poprawkowe | nowe szczegółowe reguły od 1 września 2027 | określone miejsce, czas i zasady korzystania z elektroniki |
Większość omawianych przepisów wchodzi w życie 1 września 2026 roku. Część regulacji dotycząca egzaminów ma późniejszy termin, dlatego nie należy łączyć wszystkich zmian w jeden pakiet obowiązujący od pierwszego dnia nowego roku szkolnego.
Nowe zasady w technikach i szkołach branżowych
Rozporządzenie obejmuje również uczniów techników i branżowych szkół I stopnia kształcących w zawodach, w których program przewiduje przygotowanie do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii.
Jeżeli uczeń ukończy odpowiednie szkolenie poza szkołą i przedstawi wymagane zaświadczenie, może zostać zwolniony z organizowanych przez placówkę zajęć przygotowujących do zdobycia prawa jazdy.
Rozwiązanie eliminuje konieczność powtarzania tego samego przygotowania przez osobę, która ukończyła już odpowiedni kurs na przykład w ośrodku szkolenia kierowców.
Nowe przepisy w szkołach 2026 dotyczą więc nie tylko podstawówek. Część zmian ma charakter techniczny, ale dla konkretnych uczniów może oznaczać mniej powtarzających się zajęć i prostszą organizację nauki.
Egzaminy zmienią się później, od 1 września 2027
Osobną część rozporządzenia stanowią szczegółowe zasady egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości i umiejętności. Te regulacje zaczną obowiązywać dopiero 1 września 2027 roku.
Egzaminy mają odbywać się stacjonarnie przed komisją. Przepisy regulują także minimalny czas przeznaczony na egzamin z jednego przedmiotu:
- co najmniej 30 minut w klasach I–III;
- co najmniej 45 minut w klasach IV–VIII;
- co najmniej 60 minut w szkołach ponadpodstawowych.
Jednego dnia uczeń będzie mógł zdawać najwyżej trzy przedmioty. W szczególnych przypadkach, takich jak choroba, dyrektor będzie mógł dopuścić przeprowadzenie egzaminu poza budynkiem szkoły, na przykład w domu albo w szpitalu.
Podczas egzaminu nie będzie można korzystać z telefonu, smartwatcha ani podobnych urządzeń elektronicznych. Wyjątek obejmuje sprzęt potrzebny ze względów zdrowotnych.
Co zmiany oznaczają dla ucznia?
Najbardziej bezpośrednia zmiana dotyczy informacji zwrotnej. Uczeń klasy IV–VIII może wykonać nieobowiązkową pracę pisemną, a nauczyciel powinien się do niej odnieść. Zadanie ma więc służyć ćwiczeniu, nie jedynie produkowaniu kolejnej oceny.
Drugą kwestią jest możliwość powiązania regularnej pracy z podwyższeniem oceny rocznej, jeśli szkoła wpisze odpowiednie rozwiązanie do statutu. Uczeń zainteresowany taką możliwością powinien znać warunki obowiązujące w swojej placówce.
Trzecia zmiana dotyczy zachowania. Nowe zasady oceniania 2026 szerzej opisują współpracę, relacje, obowiązki, kulturę języka, bezpieczeństwo i odpowiedzialność za rozwój.
To sprawia, że na początku roku szkolnego warto przeczytać statut oraz szkolne zasady oceniania, zamiast opierać się na regułach zapamiętanych z poprzedniego roku.
Co rodzice powinni sprawdzić we wrześniu?
Najważniejszym dokumentem na poziomie konkretnej placówki będzie statut szkoły. To właśnie lokalne regulacje mogą przesądzić, jak wykorzystane zostaną możliwości przewidziane w nowych przepisach, między innymi w kontekście pracy wykonywanej przez ucznia systematycznie.
Rodzic powinien sprawdzić przede wszystkim:
- jakie zasady dotyczą prac domowych przyjęła szkoła;
- czy statut przewiduje możliwość uwzględnienia ich przy podwyższaniu oceny rocznej;
- jakie kryteria obowiązują przy ocenie zachowania;
- w jaki sposób nauczyciele przekazują informację zwrotną;
- czy szkoła opublikowała aktualizację statutu lub zasad oceniania.
Pełne rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 24 sierpnia 2026 roku, natomiast omówienie zmian udostępniło także Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Planowanie pierwszych miesięcy nauki ułatwia również kalendarz roku szkolnego 2026/2027, zawierający terminy ferii, przerw świątecznych i zakończenia zajęć.
Co pozostaje bez zmian?
Nieobowiązkowość pisemnych prac domowych w starszych klasach szkoły podstawowej nie jest zupełnie nowym rozwiązaniem. Ograniczenia obowiązują od 2024 roku. Nowelizacja z sierpnia 2026 roku przede wszystkim porządkuje zasady, doprecyzowuje funkcję zadania i rozwija reguły oceniania.
Nie znika też obowiązek samodzielnej nauki. Przeczytanie lektury, przygotowanie się do odpowiedzi, nauczenie słownictwa czy powtórzenie materiału nie stają się zakazane tylko dlatego, że określone pisemne zadanie domowe jest dobrowolne.
„Nieobowiązkowa praca domowa” nie oznacza „nieobowiązkowej nauki”. To dwa różne pojęcia.
Kiedy dokładnie zaczynają obowiązywać nowe przepisy?
Kluczową datą jest 1 września 2026 roku, czyli początek roku szkolnego 2026/2027. Wtedy zacznie działać większość zmian wynikających z podpisanego przez Barbarę Nowacką rozporządzenia.
Regulacje dotyczące części egzaminów zostały przesunięte na 1 września 2027 roku. Rodzice i uczniowie powinni więc zwracać uwagę na datę wejścia w życie konkretnej zasady, ponieważ w rozporządzeniu występują dwa etapy zmian.
Nowy rok przynosi jednocześnie szersze reformy programowe. Od 1 września 2026 roku nowe podstawy programowe zaczynają obowiązywać między innymi w klasach I i IV szkoły podstawowej.
Rodzicom młodszych uczniów może przydać się także poradnik jak przygotować dziecko do szkoły bez stresu, szczególnie jeśli wrześniowy powrót łączy się ze zmianą klasy, nauczyciela albo szkolnych zasad.
Najważniejsze odpowiedzi przed 1 września
Barbara Nowacka zmiany w szkołach zatwierdziła podpisem pod rozporządzeniem z 20 sierpnia 2026 roku. W praktyce najwięcej pytań dotyczy prac domowych, ale nowe przepisy obejmują również zachowanie, szkolenia do prawa jazdy w części szkół zawodowych oraz zasady egzaminów obowiązujące od kolejnego roku. (Gov.pl)
Pisemna praca domowa w klasach IV–VIII pozostaje dobrowolna. Jeśli uczeń ją wykona, powinien otrzymać informację zwrotną. Możliwość wykorzystania systematycznego wykonywania takich prac przy podwyższaniu rocznej oceny zależy natomiast od zasad zapisanych w statucie konkretnej szkoły.
Najbardziej praktycznym krokiem przed pierwszymi tygodniami nauki jest więc sprawdzenie statutu i komunikatów własnej placówki. Ogólnopolskie rozporządzenie wyznacza ramy, ale część szczegółów będzie widoczna dopiero w szkolnych regulacjach.
Warto również przeczytać: Rok szkolny 2026/2027 w Polsce – kiedy się zacznie i jakie zmiany czekają uczniów?.
