Masz w ZUS zaległość z lat 90. albo ma ją ktoś z Twoich bliskich? Odpowiadam na dwa pytania, które warto sobie teraz zadać: czy ten dług naprawdę zniknie i co można na tym stracić.
Tak, to prawda. 1 maja 2027 r. ZUS z mocy prawa umorzy zaległe składki powstałe przed 1 stycznia 1999 r. – bez żadnego wniosku. Jest jednak druga strona: jeśli dług dotyczy składek na własne ubezpieczenie, okres objęty umorzeniem nie zostanie policzony do emerytury. Dlatego ustawa daje możliwość rezygnacji z umorzenia.
Zasady opisał sam Zakład w komunikacie ZUS skasuje stare długi z 12 listopada 2026 r. Podstawą jest ustawa z 18 września 2026 r. o umorzeniu należności dochodzonych przez ZUS powstałych przed 1 stycznia 1999 r., opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 1476).
W skrócie
- Umorzenie obejmie składki, odsetki i koszty egzekucji sprzed 1999 r. – automatycznie, 1 maja 2027 r.
- Umorzony okres składek za siebie nie wejdzie do kapitału początkowego ani do stażu emerytalnego.
- Na rezygnację z umorzenia jest tylko 30 dni od zawiadomienia z ZUS – i tej decyzji nie da się cofnąć.
Co dokładnie ZUS umorzy?
Chodzi o należności, które powstały przed 1 stycznia 1999 r., czyli przed reformą emerytalną. Umorzenie obejmie:
- zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
- odsetki za zwłokę, opłaty dodatkowe i prolongacyjne,
- koszty upomnienia i egzekucji.
Według money.pl, które powołuje się na dane z uzasadnienia ustawy, dotyczy to około 7,1 tys. płatników i ok. 315 mln zł zaległości. Ściąganie tych kwot kosztowałoby więcej, niż dałoby się odzyskać.
Czy umorzenie obniży emeryturę?
Może. Jeśli zaległość dotyczy składek za samego siebie (np. jako właściciel firmy) albo za osobę współpracującą, ZUS po umorzeniu:
| Sprawa | Co się stanie po umorzeniu |
|---|---|
| Kapitał początkowy | okres objęty umorzeniem nie zostanie uwzględniony |
| Prawo do emerytury, renty i innych świadczeń zależnych od stażu | okres nie liczy się do okresów składkowych i nieskładkowych |
| Podstawa obliczenia emerytury | umorzone składki jej nie podwyższą |
| Staż pracy według Kodeksu pracy | okres nadal się liczy (np. do urlopu) |
Jeżeli dług dotyczy wyłącznie składek za pracowników, sam płatnik nie traci w ten sposób stażu emerytalnego – ale warto to sprawdzić w ZUS, bo każda sprawa wygląda inaczej.
Jak zrezygnować z umorzenia i ile masz czasu?
ZUS sam zawiadomi osoby, które mogą odstąpić od umorzenia. Pismo trafi na profil w eZUS, a gdy ktoś go nie ma – na ostatni zgłoszony adres do korespondencji. Od tej chwili masz 30 dni na złożenie oświadczenia. Ważne:
- terminu nie da się przywrócić – brak oświadczenia oznacza umorzenie,
- oświadczenie musi objąć wszystkie zaległości, także te za pracowników,
- nie można go później odwołać ani zmienić,
- przy rezygnacji postępowanie egzekucyjne się nie kończy.
Rezygnacja ma więc sens głównie wtedy, gdy brakuje Ci lat do emerytury lub gdy te składki realnie podniosą świadczenie – i gdy jesteś w stanie spłacić dług. Policz to z doradcą w ZUS, zanim podpiszesz oświadczenie.
Co z komornikiem, hipoteką i ratami?
1 maja 2027 r. z mocy prawa zakończą się postępowania egzekucyjne dotyczące umarzanych długów. Gdy dług zabezpiecza hipoteka, ZUS wyśle właścicielowi dokument, z którym można wnioskować do sądu wieczystoksięgowego o jej wykreślenie. Zastaw na ruchomości ZUS każe wykreślić sam. Wygasną też umowy o rozłożeniu takich długów na raty – od 1 maja 2027 r. nie płacisz kolejnych rat.
Uwaga na oszustów: ZUS nie dzwoni z prośbą o przelew ani dane do logowania. Jak rozpoznać fałszywy kontakt, opisałam w tekście o telefonach „z ZUS” obiecujących wyższą emeryturę.
Co zrobić teraz
- Sprawdź w eZUS lub w placówce, czy masz (albo Twój bliski ma) zaległości sprzed 1999 r. i czy dotyczą składek za siebie.
- Upewnij się, że ZUS ma Twój aktualny adres do korespondencji – od zawiadomienia biegnie 30-dniowy termin.
- Jeśli zbliżasz się do emerytury, poproś ZUS o wyliczenie, ile lat stażu może Ci odpaść po umorzeniu.
- Decyzję o rezygnacji podejmij dopiero po rozmowie z doradcą emerytalnym ZUS lub prawnikiem.
Ten tekst ma charakter informacyjny. W sprawie własnej zaległości i jej wpływu na świadczenia rozstrzygające są informacje z ZUS.
Fot.: Stara księga rachunkowa. Metropolitan Museum of Art, CC0, Wikimedia Commons.