Kiedy pojawia się osłabienie, gorączka albo zawroty głowy, lekarz często zaczyna od morfologii krwi (CBC). Dlatego w Auraposter zebraliśmy krótki przewodnik, który pomaga zrozumieć podstawowe skróty i liczby. A przy okazji pokazuje, dlaczego jeden wynik nie daje jeszcze diagnozy.
Co to jest morfologia krwi i po co się ją robi
Morfologia to szybki „przegląd” składu krwi. Dzięki niej łatwiej wychwycić oznaki stanu zapalnego, anemii albo zaburzeń odporności. Ponadto badanie przydaje się profilaktycznie, bo czasem wykrywa problem, zanim pojawią się objawy.
Jak się przygotować, żeby wynik był wiarygodny
Nawet drobiazgi zmieniają wynik. Dlatego warto trzymać się prostych zasad:
- Przede wszystkim nie jedz przez 8–12 godzin.
- Jednocześnie pij wodę, bo nawodnienie ma znaczenie.
- Dodatkowo unikaj treningu i stresu na 30–60 minut przed pobraniem.
- Wreszcie nie pal przynajmniej 30 minut.
- A jeśli bierzesz leki, to skonsultuj je wcześniej z lekarzem.
W Google królują pytania typu „HGB niskie” albo „WBC wysokie”. Zatem poniżej masz prostą mapę.
Hemoglobina (HGB) i erytrocyty (RBC)
RBC to czerwone krwinki, więc przenoszą tlen. HGB to hemoglobina, czyli białko, które wiąże tlen w erytrocytach.
Gdy wartości spadają, często wchodzi w grę niedokrwistość albo utrata krwi. Natomiast gdy rosną, czasem winne bywa odwodnienie.
Hematokryt (HCT), MCV, MCH, RDW – „jakość” czerwonych krwinek
Te parametry mówią, jakie są erytrocyty, a nie tylko ile ich jest.
- HCT pokazuje, jaką część krwi stanowią erytrocyty.
- MCV opisuje średnią wielkość krwinki.
- MCH mówi, ile hemoglobiny mieści jedna krwinka.
- RDW wskazuje, jak bardzo krwinki różnią się rozmiarem.
Dlatego właśnie zestaw MCV + MCH + RDW często pomaga w ocenie, czy obraz pasuje do niedoboru żelaza albo witaminy B12.
Leukocyty (WBC) i rozmaz
WBC to białe krwinki, więc odpowiadają za odporność. Jednak liczy się nie tylko suma, ale też „skład drużyny”. Z tego powodu patrzy się na:
NEUT (neutrofile), LYM (limfocyty), MON (monocyty), EO (eozynofile), BAS (bazofile).
Zwykle infekcje bakteryjne podnoszą neutrofile, a wirusowe częściej zmieniają limfocyty. Z kolei alergie potrafią „podbić” eozynofile. Mimo to lekarz ocenia trend oraz objawy, bo jeden parametr bywa mylący.
Płytki krwi (PLT): krzepnięcie i siniaki
PLT odpowiadają za krzepnięcie, więc wpływają na krwawienia i siniaki. Gdy płytek jest mało, częściej pojawia się skłonność do krwawień. Natomiast wysoki wynik bywa reakcją na stan zapalny, a czasem na okres po zabiegu.
OB (ESR)
OB/ESR rośnie, gdy organizm toczy stan zapalny. Jednak nie wskazuje miejsca problemu. Dlatego OB pomaga wstępnie, ale nie zastępuje dalszej diagnostyki.
Tabela orientacyjnych norm dla dorosłych
Normy zależą od laboratorium, metody pobrania i wieku. Mimo to taka tabela ułatwia pierwsze czytanie wyniku.
| Parametr | Skrót | Kobiety | Mężczyźni | Jednostki |
|---|---|---|---|---|
| Hemoglobina | HGB | 117–155 | 132–173 | g/l |
| Erytrocyty | RBC | 3,9–5,3 | 4,2–5,6 | mln/µl |
| Leukocyty | WBC | 4,5–11 | 4,5–11 | tys./µl |
| Płytki krwi | PLT | 150–400 | 150–400 | tys./µl |
| OB | ESR | 2–20 | 2–15 | mm/h |
| Hematokryt | HCT | 34–47 | 37–50 | % |
| Śr. objętość erytrocytu | MCV | 78–101 | 80–101 | fl |
| Zmienność wielkości RBC | RDW | 11,6–14,8 | 11,6–14,8 | % |
Kiedy lepiej udać się do lekarza
Jeśli do odchyleń dochodzi duszność, omdlenia, silne osłabienie, krwawienia, wysoka gorączka albo szybka utrata masy, wtedy nie warto czekać. Ponieważ w morfologii liczy się całość, lekarz zestawia wynik z wywiadem i badaniem.
Morfologia daje szybki sygnał, w którą stronę iść dalej. Jednak sama rzadko zamyka temat. Dlatego traktuj liczby jak wskazówki, a nie wyrok, i porównuj je z samopoczuciem.
