My na Auraposter widzimy, że na początku marca Polska też dzieli się na dwa obozy. Jedni kupują tulipany i czekoladki. Drudzy mówią o PRL-owskim nawyku i o tym, że to czysty marketing. Jednak coraz częściej pojawia się trzecia perspektywa, bo ona brzmi najuczciwiej: 8 marca nie jest świętem
Co tak naprawdę oznacza 8 marca, a nie co obiecują reklamy
Geneza Międzynarodowego Dnia Kobiet nie zaczęła się od bukietu. Zaczęła się od żądań. W 1908 roku w Nowym Jorku tysiące kobiet wyszły na ulicę, bo chciały wyższych płac i praw wyborczych. Potem, w latach 70., ONZ nadała temu dniu oficjalną rangę, a w 1975 roku wprost zaczęła go obchodzić podczas Międzynarodowego Roku Kobiet.
I tu pojawia się paradoks, który Polacy często przeoczają. Chociaż idea przyszła ze Stanów Zjednoczonych, Kongres USA nie zrobił z 8 marca święta narodowego. To dobrze pokazuje jedno: sens dnia nie musi opierać się na wolnym i na prezentach. On ma opierać się na temacie, czyli na równości.
Dlaczego w Polsce 8 marca tak łatwo zmienia się w „dzień kwiatów”
Polska ma własną historię tej daty. Pierwsze obchody pojawiły się u nas w 1924 roku, ale dopiero PRL zrobił z nich masową tradycję. W zakładach pracy były akademie, życzenia, goździki, a czasem bony. Po 1989 roku zaczęła się dyskusja o „komunistycznym rodowodzie”. Mimo to rytuał przetrwał, a goździk zmienił się w tulipana.
Po tej zmianie pozostało jeszcze jedno. Została narracja, że kobieta ma być „miła” i „wiosenna”. I właśnie tu pojawia się problem, bo taka narracja rozmywa sens daty.
Jeden z socjologów, z którym rozmawialiśmy, ujął to krótko:
„Gdy opowieść sprowadza się do kwiatów, to temat praw znika, a znika najłatwiej wtedy, gdy wszystkim jest wygodnie”.
8 marca w innych krajach i dlaczego Polska nie jest wyjątkiem
8 marca ma różne oblicza, więc warto zobaczyć kontrast. W wielu państwach jest to święto oficjalne, chociaż nigdzie nie wygląda identycznie. W niektórych krajach kobiety dostają wolne, a w innych dominuje debata i edukacja.
Żeby złapać różnice jednym spojrzeniem, spójrz na krótką tabelę.
| Kraj | Jak wygląda 8 marca | Co dominuje |
|---|---|---|
| Włochy | kwiaty, plakaty, gałązki mimozy, prezenty także między kobietami | rytuał i symbol |
| Chiny | święto państwowe, czasem wolne od południa, kwiaty i życzenia | gest i formalność |
| Niemcy | wolne tylko w części landów, np. Berlin | polityka regionalna |
| Portugalia / Rumunia | „babskie wieczory”, celebracja w kobiecym gronie | wspólnota |
| Polska | tulipany, życzenia, drobne prezenty, bez dnia wolnego | tradycja i marketing |
Po tej tabeli widać jedno. Problem nie polega na tym, że ktoś daje kwiaty. Problem polega na tym, że kwiaty bywają zamiennikiem rozmowy o nierównościach.
Dlaczego 8 marca to dzień praw, a nie dzień „miłych słów”
To jest klucz, bo on odpowiada na pytanie „dlaczego 8 marca nie jest świętem”. Ten dzień ma mówić o pracy, płacach, awansach, bezpieczeństwie i reprezentacji. Ma też mówić o tym, że przemoc domowa i molestowanie nie znikają po jednym bukiecie.
Dlatego wiele środowisk w Polsce wybiera inne formy. Organizują spotkania, debaty, kampanie społeczne, a także marsze. I to jest logiczne, bo dzień bez treści zamienia się w produkt.
Użytkowniczka jednego z forów rodzicielskich napisała nam kiedyś prostą rzecz:
„Tulipany są miłe, ale ja wolę, gdy ktoś pamięta o tym, co się dzieje 9 marca”.
Czy w Polsce 8 marca jest wolny od pracy i co to mówi o „święcie”
W Polsce 8 marca nie jest ustawowo dniem wolnym. Zwykle to normalny dzień pracy, a jedyny wyjątek jest przypadkowy, gdy data wpada w weekend. To też zmienia optykę, bo dzień bez wolnego nie musi być „świętem” w sensie imprezy.
I właśnie dlatego w Polsce da się wrócić do sensu daty. Skoro i tak idziemy do pracy, to możemy przynajmniej rozmawiać o tym, jak wygląda praca kobiet, ile jest warta i gdzie wciąż widać bariery.
Najczęstsze argumenty przeciw „świętowaniu”
Te argumenty słyszysz w Polsce regularnie, bo one wynikają z doświadczeń, a nie z teorii.
- To PRL-owska forma, bo zakłady pracy robiły z tego obowiązkową akademię.
- To upraszczanie kobiet do „kwiatów i urody”, a nie do kompetencji.
- To komercjalizacja, bo marki zarabiają, a nierówności zostają.
- To wygodna podmiana, bo jeden dzień ma przykryć resztę roku.
Po tym zestawie trzeba dopowiedzieć jedno zdanie. Kto chce, może wręczyć prezent, ale prezent nie powinien zamykać rozmowy.
Co zrobić 8 marca w Polsce zamiast „odhaczyć tulipana”
Ten dzień nie musi być ponury. On może być normalny i sensowny. I może być też ciepły, tylko bez fałszu.
Oto kilka prostych pomysłów:
- wesprzeć organizację pomagającą osobom po przemocy;
- pogratulować konkretnego osiągnięcia, a nie „kobiecej urody”;
- umówić się na rozmowę o podziale obowiązków w domu;
- pójść na debatę lub wykład, bo to w Polsce rośnie z roku na rok.
Po tym krótkim wykazie warto dodać puentę. Jeśli 8 marca przestaje być „świętem”, to on nie znika. On po prostu wraca do roli, którą miał od początku: przypominać o prawach, a nie o rytuale.
